Kuaze ema 40 mak hakerek Biblia. Sira ida-idak mai ho orijen (background) ne’ebé la hanesan maibe sira hotu núdar Maromak nia servidor.
Ezemplu balu mak:
Moises- Nia mak hakerek Livru Lei nian ka Torah (Jenesis, Exodu, Levitiku, Numeru no Deuteronômiu)
Isaias- nia mak hakerek livru Isaias
Daniel- hakerek Livru Daniel
Mateus, Marcos, Lucas no João- sira mak hakerek Evanjellu kona-ba Jesus
Paulo- Nia mak hakerek karta Sanulu resin tolu iha Novu Testamentu
Pedro, Tiago no Judas (laos iskariotes)- Sira mós hakerek karta balu iha Novu Testamentu
João- Nia mak hakerek livru Apokalipse
Perguntas mak oinsa sira bele hakerek Maromak nia liafuan?
Sira ne’ebé núdar Profeta, sira hakerek buat ne’ebé sira rona husi Maromak, hetan vizaun no mehi husi Maromak. Liafuan ne’e mai husi Maromak no sira hakerek de’it. Iha Biblia hateten ‘ Nia (Maromak) dehan, “Agora, rona Hau nia liafuan: Se iha profeta ida iha imi nia leet, Hau, Nai, sei hatudu aan ba nia liu hosi vizaun ida, no koalia ho nia liu hosi mehi ida.” Númeru 12:6.
Mai ita haree ezemplu balu:
Iha Antigu Testamentu
Moises ne’e hetan bolu husi Maromak atu ba iha rai Ejitu hodi fó liberdade ba povu Israel. Buat hotu ne’ebé mak Maromak haruka, buat ne’ebé Maromak hato’o, milagre ne’ebé Maromak performa tantu sira sei iha rai ejitu ka iha sira nia viajen ba rai kana’an, sira ne’e hotu mak Moises hakerek. Liutan ida-ne’e lei moral no lei seremonial ne’ebé Maromak fó ba nia iha foho Sinai, sira ne’e hotu mak Moises hakerek.
Isaias, Jeremias, Daniel no sira seluk hakerek buat ne’ebé sira rona husi Maromak. No dalaruma Maromak rasik mak haruka sira atu tenki hakerek iha Biblia, hanesan iha livru Jeremias hateten ‘Liafuan nebee mai hosi Nai ba Jeremias, no dehan: “Nai, Israel nia Maromak, hatete nunee: Hakerek liafuan hotu nebee Hau koalia ona ba o nee iha livru ida.” Jeremias 30:1-2
Iha Novu Testamentu
Eskolante sira hanesan Mateus, João, Pedro, Tiago. sira ne’e hamutuk ho Jesus Kristu nudar Jesus nia eskolante sira, loroloron sira rona Jesus hanorin, sira haree no akompaña Jesus halo milagre, sira akompaña Jesus ba halo orasaun, sira sai sasin ba Jesus nia terus, mate, moris hias no sa’e ba lalehan. Buat hotu ne’ebé sira haree, rona no esperiensia ho Jesus mak sira hakerek.
Hanesan iha Livru Apostolu, bainhira ema Judeu sira haruka Pedro no João atu labele haklaken kona-ba Jesus, sira hatan dehan “...ami la bele para atu koalia kona ba buat sira nebee ami haree no rona tiha ona.” Apostolu 4:20
Paulo, ne’ebé sai Jesus nia apostolu bainhira Jesus sa’e tiha ona ba lalehan, nia rasik dehan “Maun-alin sira, hau hakarak imi hatene katak evanjelhu nebee hau haklaken ona nee laos hosi ema. Tanba hau la simu evanjelhu nee hosi ema, no laos ema mak hanorin hau. Maibee Jesus Kristu rasik mak hatudu evanjelhu nee mai hau.” Galásia 1:11-12. Iha ne’e Paulo deklara katak evanjellu ne’ebé nia haklaken ne’e la mai husi ema ida ka ema ida mak hanorin nia maibé Jesus Kristu rasik mak hatudu ba nia.
Iha Apokalipse ne’e João hetan vizaun husi Jesus no buat ne’ebé Jesus hatudu ba nia mak nia hakerek. Tanba iha inisiu hosi livru apokalipse hateten “Liafuan hosi Jesus Kristu, nebee Maromak foo ba Nia, atu hatudu ba Ninia atan sira kona ba buat nebee la kleur tan sei akontese. Nia foo hatene kona ba buat sira nee bainhira Nia haruka Ninia anju ba Ninia atan João. João foo sasin kona ba Maromak nia liafuan no Jesus Kristu nia testemunha, no kona ba buat hotu nebee nia haree ona.” Apokalipse 1:1-2
Iha referesia barak mak ita bele haree iha Biblia kona-ba sé mak hakerek no mai husi ne’ebé, maibé espera katak ho ezemplu balu núdar referensia iha leten bele ajuda ita hodi komprende oitoan sé mak hakerek.
Tuir loloos ne’e la’os ita atu hatene sé mak hakerek maske ne’e importante atu hatene, maibé ida ne’ebé importante liu mak sé mak autór ba liafuan sira iha Biblia.
Maromak nia liafuan iha 2 Timóteo katak “Maromak huu sai Eskritura hotu, no Eskritura nee foo benefísiu hodi hanorin, hatudu sala, koriji no foo treinu iha moris loos, atu nunee Maromak nia ema bele sai maduru no kompletu ona atu halo buat diak hotu.” 2 Timóteo 3:16-17. Iha versikulu ida-ne’e fo hatene ba ita katak liafuan hotu-hotu ne’e mai husi Maromak ka Maromak mak Autór.
Maske Nia uza ninia atan sira ne’ebé mós ema hanesan ita hodi hakerek, maibé la’os ema naran de’it bele hakerek Maromak nia liafuan tanba Biblia dehan “Primeiru, ita hatene katak la iha profesia ida iha Eskritura nebee mai hosi ema ida nia hanoin rasik. Tanba la iha profesia ida nebee mai tuir ema nia hakarak. Maibee ema koalia liafuan hosi Maromak bainhira Espíritu Santu lori sira.” 2 Pedro 1:20-21. Iha versikulu sira ne’e fo sai katak espiritu Santu mak lori ka dirije ema sira ne’ebé fo sai Maromak nia liafuan ne’ebé ita haree iha Biblia.
Neduni, kolega sira, Biblia ne’e mak Maromak nia liafuan, liafuan ne’ebé mai husi Maromak liuhosi Ninia atan ne’ebé espiritu santu dirije sira hodi hakerek iha Biblia.
Atu ita-boot hatene klaru liutan, entaun foti netik Biblia ruma hodi lee. Ka bele liga mai hodi ita bele aprende hamutuk.
Maromak fo bensa!